Plato

Je levert een document aan en krijgt geen samenvatting terug, maar kennis die je per uitspraak kunt natrekken. Plato leest de bron met drie lenzen die elk een andere vraag stellen, legt elke claim vast met de zin waaruit hij komt en de bron die hem draagt, en laat jou beslissen wat er daarna in een brein belandt.

Eén antwoord vragen is iets anders dan een bron verwerken

Een generiek taalmodel krijgt één vraag en geeft één antwoord. Het antwoord klinkt volledig, maar je kunt achteraf niet zien welke zin uit het document eraan ten grondslag lag, welke passage het model heeft overgeslagen, of het iets heeft aangevuld uit eigen kennis. Bij de derde vraag over hetzelfde document krijg je een ander antwoord, en geen van beide is te controleren.

Plato doet het omgekeerde: het document wordt één keer grondig verwerkt, en de opbrengst wordt bewaard. Daarna kun je er eindeloos vragen over stellen zonder dat het antwoord opnieuw verzonnen wordt.

• Wat je terugkrijgt — geen lopende alinea, maar claims, lessen en verbanden, elk met de bronsinformatie erbij.
• Wat je kunt natrekken — de zin waar een uitspraak uit komt, de zinnen eromheen, de lens die hem formuleerde en de publicatie die hem draagt.
• Wat je zelf beslist — wat er gepubliceerd wordt. Tot die stap is de kennis voor een brein onzichtbaar.

Drie lenzen, elk met een eigen vraag

De drie lenzen zijn geen drie stemmen die hetzelfde zeggen en waarvan je de meerderheid neemt. Ze stellen een andere vraag aan dezelfde tekst, en daarom vinden ze andere dingen. Ze werken onafhankelijk van elkaar: geen lens ziet de uitkomst van een andere lens voordat hij zelf gelezen heeft.

Aletheia — wat staat er feitelijk?

Aletheia haalt de toetsbare uitspraken uit de tekst: welke bewering wordt er gedaan, met welke begrippen, en wat is precies de strekking. Deze lens neemt de bron niet over en bestrijdt hem ook niet — hij legt vast wat er staat, zodat je later kunt zien of een conclusie op de tekst rust of op iets anders.

Hermes — wat kun je ermee?

Hermes zoekt de praktijk: welke werkwijze, interventie of voorwaarde maakt het verschil, en onder welke omstandigheden geldt dat. Een rapport dat beschrijft waarom iets niet werkt, levert hier de les op waarom een andere aanpak wél werkt. Juist die laag ontbreekt bij een samenvatting, want die vat samen wat er staat en niet wat je ermee kunt.

Kosmos — hoe hangt het samen?

Kosmos kijkt naar verbanden: hoe begrippen, theorieën en modellen in de tekst op elkaar steunen of elkaar tegenspreken, en hoe een passage zich verhoudt tot wat eerder in hetzelfde document aan bod kwam. Het document wordt daarvoor in stukken verwerkt, en elk stuk krijgt de conclusies van de voorgaande stukken mee — zo kan een verband worden gelegd dat in één alinea niet te zien is.

Wat de ene lens mist, vangt de andere op. Maar de winst zit niet in de optelsom: omdat elke uitspraak vastlegt welke lens hem formuleerde, zie je achteraf ook waaróm een claim bestaat. Een uitspraak die alleen Aletheia doet is een bewering uit de bron. Een uitspraak die alleen Hermes doet is een toepassing. Dat verschil is informatie die je bij één allesomvattende analyse kwijt bent.

De route: van aanlevering tot agent

Vijf stappen, waarvan je er twee zelf doet. De verwerking zelf loopt op de achtergrond door: je kunt het scherm sluiten en later terugkomen, de voortgang blijft staan.

Stap 1

Bron aanleveren Document, transcript, tabel of API-respons. Je kiest categorie en kennispakket, en of online onderzoek is toegestaan.

Stap 2 · drie lezingen, onafhankelijk van elkaar

Aletheia waarheid

Wat staat er feitelijk?

Toetsbare uitspraken en begrippen, zoals de bron ze doet

claim

Hermes praktijk

Wat kun je ermee?

Werkwijzen, interventies en voorwaarden waaronder iets werkt

les

Kosmos samenhang

Hoe hangt het samen?

Verbanden tussen begrippen, theorieën en modellen

verband

De drie lenzen lezen onafhankelijk van elkaar: geen lens ziet de uitkomst van een andere lens voordat hij zelf gelezen heeft. Ze staan hier onder elkaar omdat het scherm smal is, niet omdat ze elkaar opvolgen.

Stap 3 · kennislaag

Controleerbare kennis

Elke uitspraak staat er met de zin waaruit hij komt, de zinnen eromheen, de lens die hem formuleerde en de bron die hem draagt.

• claim
• APA-verwijzing
• contextvenster
• verificatiestatus

Optionele vertakking

Online onderzoek

Staat het aan, dan wordt per claim met bron nagezocht of de stelling terug te vinden is. Antwoord en vindplaatsen blijven bij die claim staan.

Standaard uit · per document aan te zetten

Stap 4 · review en publicatie

Jij keurt goed

Je leest de claims, de bronnen en de lessen na. Wat niet overeind blijft, laat je vallen zonder de verwerking over te doen.

Publiceren

Pas hiér wordt kennis vindbaar. Een concept is voor een brein onzichtbaar, ook als het al verwerkt is.

Stap 5 · ontsluiting

Kennisset

Gepubliceerde artikelen, gegroepeerd per onderwerp of per pakket.

Brein

Een brein is aan een of meer kennissets gekoppeld en zoekt per vraag de relevante stukken op.

Agent

Via chat, MCP of BIP, met de bron in het antwoord.

Wat er in stap 2 gebeurt

Per paragraaf leest elke lens de tekst met zijn eigen opdracht. De uitkomsten worden daarna in één synthese samengebracht, en uit die synthese worden de claims en de bronnen opgebouwd. Elke claim bewaart de hele zin waaruit hij komt plus vijf zinnen ervoor en vijf erna, zodat de context niet verloren gaat. Bij een bronverwijzing in de tekst volgt een extra ronde over precies die zin.

Wat er in stap 3 gebeurt

De kennislaag is geen tekst die je moet vertrouwen, maar een lijst uitspraken met een administratie eronder: welke bron, welke verwijzing, welke lens, en of de stelling later is bevestigd, betwist of niet terug te vinden. Die status is een gegeven, geen score — je ziet wat er is gecontroleerd en wat niet.

Drie dingen die je bij een gewone analyse niet hebt

1. Elke claim hangt aan zijn eigen bron, in een bronregister

Een claim wordt alleen vastgelegd als de zin ook werkelijk een bron noemt — een citaat in de tekst, een voetnoot of een bibliografische verwijzing. Van die bron worden titel, auteur, jaar, URL of DOI bewaard, en de verwijzing wordt in een vaste APA-vorm gezet. Dat register is niet cosmetisch: je kunt een bron openen, corrigeren als de automatische herkenning ernaast zat, terugvallen op een eerdere versie, en een bron uitsluiten als hij niet deugt. De claims die eraan hingen, blijven zichtbaar zonder die bron.

Dat is het verschil met een samenvatting die één eindnoot heeft: hier heeft elke uitspraak zijn eigen verantwoording.

2. Online onderzoek is een keuze, en blijft herleidbaar

Je kunt per document aanzetten dat Plato bij claims met een bron laat natrekken of de stelling terug te vinden is. Staat het uit — en dat is de standaard, want het kost tijd en geld — dan gebeurt er niets. Staat het aan, dan wordt het antwoord van die controle samen met de gevonden vindplaatsen bij de claim bewaard, en krijgt de claim een status: bevestigd, betwist, niet gevonden, of onbekend.

Wat het niet is: een oordeel over de kwaliteit van de bron zelf. De controle zegt of een stelling elders terug te vinden is, niet of de onderliggende studie deugt. Dat onderscheid staat er bewust bij, want het is precies waar zulke functies meestal te veel beloven.

3. Publiceren is een poort, geen formaliteit

Verwerkte kennis is nog geen beschikbare kennis. Een artikel staat op concept tot iemand het goedkeurt, en alleen gepubliceerde artikelen worden door een brein opgezocht. Dat is geen instelling die je kunt vergeten: de zoeklaag van een brein kijkt uitsluitend naar wat gepubliceerd is, ook als er honderden concepten klaarstaan.

Na publicatie kun je kennis toewijzen aan een kennisset, aan een kennispakket of rechtstreeks aan een brein. Een brein dat aan die set hangt, haalt bij elke vraag de relevante stukken op en antwoordt met de bron erbij. Daarmee is de keten rond: een document dat je vandaag aanlevert, is morgen kennis waar een agent mee werkt — maar pas nadat jij hebt gezegd dat het klopt.

Waarom dit meer oplevert dan één slimme prompt

Een model dat één keer naar een document kijkt, moet in die ene blik tegelijkertijd lezen, wegen, samenvatten en formuleren. Het slaat over wat niet in het antwoord past, en je merkt het niet. De drie lenzen doen elk één ding, en de synthese daarna voegt samen in plaats van te kiezen.

De tweede winst zit in de vorm van de opbrengst. Kennis die als claim met bron is vastgelegd, kun je hergebruiken: in een antwoord, in een rapport, in een tweede document dat je later aanlevert. Een samenvatting is één keer bruikbaar en daarna tekst.

Wat Plato niet doet

Om te voorkomen dat je iets verwacht wat er niet is:

• Geen claim zonder bronvermelding. Een stelling in het document zonder citaat, voetnoot of bibliografische verwijzing wordt niet als claim vastgelegd. Hij blijft in de lopende tekst staan, maar komt niet in het bronregister — en dus niet als losse, controleerbare uitspraak in de kennislaag.
• Geen oordeel over de bron zelf. Plato neemt de bronnen aan zoals ze in het document staan. Of een onderzoek deugdelijk is, blijft mensenwerk.
• Geen verbanden tussen documenten tijdens de verwerking. Kosmos legt verbanden binnen het document, over de paragrafen heen. Twee losse documenten worden pas met elkaar in verband gebracht als ze beide gepubliceerd zijn en een brein ze bij dezelfde vraag ophaalt.
• Geen automatische correctie. Als een claim niet klopt met de bron, wordt dat zichtbaar in de review, niet stilzwijgend rechtgezet.

Beeld, audio en gegevens gaan door eigen lenzen die bij dat brontype passen; de Worker bepaalt welke dat zijn en wat er uit de bron wordt gehaald. De route daarna is dezelfde: claims met herkomst, review, publicatie, toewijzing.

Waar je begint

De keten is het beste te beoordelen aan de hand van je eigen documenten — een beleidsnotitie, een onderzoeksrapport, een transcript van een gesprek dat je al jaren bewaart. Je ziet binnen één verwerking of de claims kloppen met wat er staat, en of het bronregister bruikbaar is voor je eigen werk.

Plan een gesprek Bekijk hoe de keten werkt